دادسراها:

در اجتماع، برخی افراد اعمالی را مرتکب می گردند که نظم و امنیت جامعه را بر هم زده و در مواردی نیز حقوق اشخاص دیگر را تضییع می نمایند. از آنجایی که سیستم قضائی حافظ منافع جامعه است دادسراها به نمایندگی از جامعه، اقدام به کشف جرم و تعقیب متهم و جمع آوری دلایل نموده تا حقوق افراد جامعه محفوظ و نظم و امنیت اجتماعی حاصل گردد. اما دادسرا، نهادی نیست که فقط حامی متضرر از جرم باشد و فقط به حفظ و تأمین امنیت اجتماعی بپردازد بلکه مکلف است ضمن انجام امور فوق از حقوق متهم حمایت کرده و حقوق فردی و اجتماعی وی را نیز لحاظ نماید.

از این رو دادسرای عمومی و انقلاب به اکثر جرایم رسیدگی می نماید از جایگاه مهمی برخوردار است. دادسرای نظامی و ویژه ی روحانیت نیز به جرایم خاص نظامیان و روحانیون رسیدگی می نماید. البته در همه ی این موارد، اصول حاکم تقریباً یکسان است. برای اقامه ی دعوی در دادسرا و چگونگی تحقیقات یک سری مقررات بایستی رعایت گردد تا از یک طرف حقوق شاکی و اجتماع و از طرف دیگر حقوق متهم تضمین گردد.

تعریف دادسرا:

دادسرا از ارگان های قوه ی قضائیه است که عهده دار کشف جرم، تعقیب متهم به جرم، اقامه ی دعوی، حفظ حقوق عمومی، اجرای احکام کیفری، حفظ حقوق عامه و نظارت بر حسن اجرای قوانین می باشد.

پیشینه ی تاریخی دادسرا:

تشکیل اولین دادسرا در جهان به کشور فرانسه بر می گردد و با اقتباس از این کشور، در سایر کشورها نیز به تأسیس این سازمان قضائی پرداخته شده و امروزه کمتر کشوری وجود دارد که از وجود دادسرا یا نهاد مشابه با آن بی بهره باشد. پادشاهان فرانسوی برای تأمین منافع و حقوق سلطنتی و دفاع از آن نمایندگانی را به محاکم اعزام می کردند، این نمایندگان در تعقیب مجرمین و اجرای دقیق کیفر، نقش قابل توجهی داشتند و از اهمال در کیفر مجرمین که از صلابت پادشاهان می کاست جلوگیری می کردند.

سابقه ی دادسرا در ایران:

پس از استقرار حکومت مشروطه ی سلطنتی به تقلید از کشور فرانسه به تدریج دادسراهای مختلف در ایران نیز تأسیس گردید و نقش بسیار مهمی را ایفا می نمودند تا این که در سال 1373 با غلبه ی تفکر مخالفین وجود دادسرا، دادسرای عمومی و انقلاب از سازمان قضائی کشور حذف گردید و از سال 1373 تا سال 1381 دادگاه های عمومی و انقلاب بدون اینکه در معیت آنها دادسرا باشد به دعاوی کیفری به طور مستقیم رسیدگی می نمودند تا این که قانونگذار در سال 1381 به فکر تأسیس مجدد دادسراها افتاد ولی این بار ، یک  دادسرای مشترک تحت عنوان « دادسرای عمومی و انقلاب» در معیت سه دادگاه عمومی جزائی، دادگاه انقلاب، دادگاه کیفری استان به وجود آمد و اولین دادسرای موضوع قانون اصلاح تشکیل دادگاه عمومی و انقلاب در مورخه ی 1/12/81 همزمان در استان های قم و اردبیل افتتاح گردیدند.

این مطلب ادامه دارد...